Tổng số lượt: 173528
Đang truy cập: 9
Điểm cần so sánh không chỉ là giá mua với tiền thuê một lần. Quyết định hợp lý phải xét đồng thời tần suất sử dụng, số ngày cần máy, mức độ cần điện ngay khi mất điện, sự ổn định của công suất cần dùng, chi phí bảo trì và khả năng bảo quản máy.
Mua máy phát điện có lợi thế kinh tế khi chi phí đầu tư ban đầu được phân bổ qua nhiều lần sử dụng. Sau khi đã sở hữu máy, mỗi lần mất điện không còn phát sinh khoản thuê thiết bị mới, dù người dùng vẫn phải trả nhiên liệu, bảo dưỡng và các chi phí vận hành khác.
Vì vậy, mua đáng cân nhắc khi gia đình thường xuyên gặp một hoặc nhiều tình huống sau:
Yếu tố độ sẵn sàng đặc biệt quan trọng. Máy thuộc sở hữu của gia đình có thể được đưa vào sử dụng ngay nếu đã được chuẩn bị đúng cách. Ngược lại, thuê máy phụ thuộc vào tình trạng thiết bị và khả năng giao nhận của nhà cung cấp. Trong những đợt mất điện diện rộng do bão hoặc thiên tai, nhu cầu thuê có thể tăng đồng thời, nên việc tìm đúng công suất vào thời điểm cần nhất không phải lúc nào cũng chắc chắn.
Do đó, một gia đình chỉ mất điện vài lần nhưng mỗi lần mất điện gây hậu quả lớn vẫn có thể hợp lý khi mua. Tần suất sử dụng không phải tiêu chí duy nhất; chi phí và rủi ro của việc không có máy đúng lúc cũng phải được tính vào quyết định.
Mua lại kém hấp dẫn nếu máy nằm không phần lớn thời gian nhưng người sở hữu vẫn phải bảo dưỡng, chạy thử, quản lý nhiên liệu và dành không gian lưu trữ. Máy phát điện không phải thiết bị có thể mua rồi để nhiều năm mà mặc nhiên kỳ vọng sẽ khởi động ngay khi cần.
Thuê chuyển phần lớn chi phí cố định của việc sở hữu thành chi phí phát sinh theo nhu cầu. Vì vậy, thuê thường có lợi khi số lần sử dụng ít và tổng thời gian vận hành ngắn.
Thuê đáng cân nhắc khi:
Một ưu điểm khác của thuê là khả năng chọn lại công suất cho từng nhu cầu. Nếu lần này chỉ cần cấp điện cho tủ lạnh, chiếu sáng và thiết bị mạng nhưng lần khác cần thêm máy bơm hoặc điều hòa, người thuê có thể chọn cấu hình khác thay vì phải sở hữu một máy đủ lớn cho tình huống cao nhất.
Thuê cũng hạn chế rủi ro mua sai ngay từ đầu. Với gia đình chưa từng sử dụng máy phát điện, một đợt thuê thực tế có thể cho thấy mức công suất, tiếng ồn, lượng nhiên liệu, vị trí đặt máy và quy trình vận hành có phù hợp hay không.
Đổi lại, thuê tạo ra rủi ro sẵn có. Khi nhiều hộ dân cùng cần máy, thiết bị phù hợp có thể hết hoặc thời gian giao máy kéo dài. Nếu điện dự phòng có tính thiết yếu đối với gia đình, khoản tiết kiệm từ thuê cần được cân nhắc với rủi ro này.
Cách rõ nhất để quyết định là so sánh tổng chi phí sở hữu với tổng chi phí thuê dự kiến trong cùng một khoảng thời gian, chẳng hạn 3–5 năm.
Có thể tính gần đúng:
Chi phí sở hữu = Giá mua + bảo trì + lưu trữ và chi phí liên quan − giá trị bán lại
Trong khi:
Chi phí thuê = Số ngày hoặc số đợt thuê × chi phí thuê tương ứng + vận chuyển và các phụ phí
Nhiên liệu nên được tách riêng nếu cả hai phương án đều yêu cầu người sử dụng tự trả nhiên liệu. Nếu hợp đồng thuê đã bao gồm một khoản mà khi sở hữu phải tự chi trả, khoản đó cần được đưa trở lại phép so sánh.
Ví dụ giả định một máy phù hợp có giá mua 10 triệu đồng. Trong 5 năm, tổng bảo dưỡng và chi phí liên quan là 4 triệu đồng, sau đó máy có thể bán lại với giá 3 triệu đồng:
Tổng chi phí sở hữu 5 năm = 10 + 4 − 3 = 11 triệu đồng
Nếu một thiết bị tương đương có chi phí thuê trung bình 600.000 đồng/ngày:
11.000.000 ÷ 600.000 ≈ 18 ngày thuê
Trong ví dụ này, khoảng 18 ngày sử dụng tích lũy trong 5 năm là điểm mà chi phí thuê bắt đầu tiến gần tổng chi phí sở hữu, tương đương khoảng 3–4 ngày sử dụng mỗi năm.
Đây chỉ là ví dụ minh họa, không phải ngưỡng áp dụng chung. Giá mua, giá thuê, phí giao nhận, giá trị bán lại và chi phí bảo dưỡng thay đổi đáng kể theo công suất, thương hiệu, nhiên liệu và địa phương. Khi mỗi lần thuê còn phát sinh phí vận chuyển cố định, điểm hòa vốn có thể đến sớm hơn.
Ngược lại, nếu gia đình sử dụng máy rất ít, giá trị bán lại giảm nhanh hoặc phải tốn đáng kể cho bảo quản và bảo trì, thời điểm mua có lợi hơn có thể đến muộn hơn.
Vì vậy, câu hỏi hữu ích không phải chỉ là “máy giá bao nhiêu?”, mà là:
Trong vài năm tới, gia đình dự kiến thực sự cần bao nhiêu ngày điện dự phòng và việc không có máy ngay khi mất điện gây thiệt hại bao nhiêu?
Hai gia đình cùng mất điện ba lần một năm vẫn có thể nên chọn hai phương án khác nhau.
Nếu mỗi lần chỉ mất điện khoảng một giờ và không có tải quan trọng, mua một máy phát điện có thể tạo ra nhiều chi phí sở hữu hơn giá trị nhận được.
Nhưng nếu mỗi lần mất điện kéo dài một hoặc hai ngày, hoặc gia đình cần duy trì tủ lạnh, máy bơm, thiết bị làm việc hay các tải quan trọng khác, tổng số giờ sử dụng tăng rất nhanh. Khi đó, mua có thể hợp lý ngay cả khi số đợt mất điện không nhiều.
Cũng cần phân biệt giữa nhu cầu có thể lên kế hoạch và nhu cầu khẩn cấp. Thuê phù hợp hơn với công việc đã biết trước ngày sử dụng. Điện dự phòng sau một sự cố bất ngờ lại đặt giá trị lớn hơn vào khả năng sử dụng ngay.
Một nguyên tắc thực tế là:
Các điều kiện này có giá trị hơn một ngưỡng cứng như “mất điện từ X lần mỗi năm thì phải mua”, vì thời lượng mất điện và hậu quả của việc mất điện có thể quan trọng hơn số lần xảy ra.
Một phép tính mua–thuê chỉ có ý nghĩa khi hai phương án đang so sánh đáp ứng cùng nhu cầu điện thực tế.
Không nên cộng đơn giản công suất định mức của các thiết bị rồi chọn máy đúng bằng con số đó. Những tải có động cơ như tủ lạnh, máy bơm hoặc một số thiết bị điều hòa có thể cần công suất khởi động cao hơn công suất khi đã chạy ổn định. Máy quá nhỏ có thể quá tải đúng lúc thiết bị khởi động.
Cũng không nên xem kW và kVA là hai đơn vị có thể thay thế trực tiếp. Với tải có hệ số công suất nhỏ hơn 1:
kW = kVA × hệ số công suất
Do đó, khi so sánh báo giá mua và thuê, cần kiểm tra công suất thực tế mà máy có thể cấp cho nhóm thiết bị dự định sử dụng thay vì chỉ so sánh con số lớn nhất trên tên sản phẩm.
Điều kiện đặt máy cũng là một giới hạn quan trọng. Máy phát điện sử dụng động cơ đốt trong tạo khí carbon monoxide không màu, không mùi và có thể gây tử vong. Máy phát điện di động phải vận hành ngoài trời, không được đặt trong nhà, tầng hầm, nhà kho hoặc garage kể cả khi mở cửa.
Một khoảng cách an toàn thường được khuyến nghị là hơn 6 m tính từ nhà, cửa sổ, cửa ra vào và các lỗ thông gió, đồng thời hướng khí thải ra xa công trình. Nhà cũng nên có thiết bị cảnh báo carbon monoxide hoạt động tốt.
Nếu nơi ở không có vị trí ngoài trời phù hợp, việc mua một máy phát điện di động có thể không phải lựa chọn thực tế. Thuê máy cũng không tự giải quyết vấn đề này: thiết bị thuê vẫn phải đáp ứng cùng yêu cầu về vị trí và vận hành an toàn.
Trước khi quyết định, có thể lần lượt trả lời năm câu hỏi:
Nếu phần lớn câu trả lời nghiêng về sử dụng thường xuyên, cần sẵn sàng ngay và công suất tương đối ổn định, mua máy phát điện thường hợp lý hơn. Nếu nhu cầu hiếm, ngắn hạn, có thể lên kế hoạch và không muốn gánh trách nhiệm bảo trì, thuê thường kinh tế và linh hoạt hơn.
Quyết định mua hay thuê máy phát điện gia đình nên dựa trên tổng số ngày sử dụng dự kiến, mức độ cần điện ngay, chi phí vòng đời và khả năng tự quản lý thiết bị, không chỉ dựa vào giá niêm yết.
Mua phù hợp nhất khi điện dự phòng là nhu cầu lặp lại và máy phải luôn sẵn sàng. Thuê phù hợp nhất khi nhu cầu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện hoặc mang tính tạm thời. Nếu vẫn chưa chắc chắn, tính điểm hòa vốn trong khoảng 3–5 năm và đánh giá hậu quả của việc không có máy đúng lúc sẽ cho câu trả lời sát với hoàn cảnh gia đình hơn.